Türkiye Ekonomisinde Haftalık Gündem | 21 Mart 2025

•  Kişi başına gelir 2023’te 13.243 dolarken, 2024’te 15.463 dolara yükseldi.
• Bu, refah artışı anlamına geliyor ama gelir dağılımı hâlâ önemli bir sorun.

🌾 Tarım, 🏗 inşaat, 🏭 sanayi ve 🛎 hizmetler sektörleri nasıl büyüdü?

• Tarım sektörü 2024’te %3,9 büyüdü.
• Sanayideki büyüme %0,5 gibi çok sınırlı oldu.
• Hizmetler sektörü ekonominin lokomotifi olmaya devam etti.

İnşaatta %9,3 gibi güçlü bir büyüme var; bu sektör canlanıyor.

2. ENFLASYON: Hâlâ yüksek ama düşüyor

📊 TÜFE (Tüketici Fiyat Endeksi):

• 2023 sonunda yıllık %64,8 olan enflasyon, 2024 sonunda %44,4’e geriledi.
• Şubat 2025 itibarıyla %39,05 seviyesinde.

Enflasyonun düşmesi, fiyat artışlarının yavaşladığı anlamına geliyor. Ama hâlâ çok yüksek.

🏠 Kiralar, 📚 eğitim, 🍽 lokanta ve oteller gibi hizmet gruplarında fiyat artışı çok daha yüksek:

• Kira artışı: %97,2
• Eğitim: %99,8
• Lokanta ve otel fiyatları: %68,1

Bu da demek oluyor ki hizmet enflasyonu mal enflasyonunun çok önünde.

3. İSTİHDAM: İşsizlik geriliyor, ama yeterli mi?

👷‍♂️ Ocak 2025 verilerine göre:

• İşsizlik oranı %8,4’e geriledi.
• Genç işsizlik: %15,7 (hâlâ yüksek).
• İstihdam edilen kişi sayısı 32,5 milyon civarında.

⚖️ Tarım dışı istihdam artıyor, özellikle hizmet sektöründe:

• Sanayi: 6,8 milyon kişi
• Hizmetler (inşaat dahil): 21,2 milyon kişi

4. GÜVEN ENDEKSLERİ: Tüketici hâlâ umutsuz

📉 Ekonomik Güven Endeksi: 85,9

Bu, “ekonomiye genel güveni” gösteriyor. 100’ün altında olması demek: insanlar umutlu değil.

Diğer güven endeksleri:

• Tüketici Güveni: 82,1
• Reel Kesim Güveni: 102,8
• Hizmet Sektörü Güveni: 114,2
• Perakende Ticaret Güveni: 116,3
• İnşaat Güveni: 89,3

Yani halk tarafında güven düşük, ama reel sektörde görece daha olumlu bir hava var.

5. TİCARET DENGESİ: Açık azalıyor ama hâlâ yüksek

📦 İhracat (2024): 261,8 milyar $
📦 İthalat (2024): 344 milyar $
🔴 Dış Ticaret Açığı: 82 milyar $

• İhracatın ithalatı karşılama oranı: %76,1
• Enerji ve altın hariç bakıldığında denge daha iyi.

📉 Cari açık da azalıyor:

• 2023: 39,8 milyar $
• 2024: 10 milyar $
• 2025 Ocak itibarıyla: -3,8 milyar $ (tek aylık)

6. DÖVİZ KURLARI: Kur stabil ama yüksek
💵 Dolar/TL:

• Ocak 2024: 29,99 TL
• Şubat 2025: 36,09 TL

Yıllık bazda %20’nin üzerinde bir artış var. Yani döviz kuru çok zıplamasa da, istikrarlı bir şekilde yukarı gidiyor.

💶 Euro/TL:

• Şubat 2025 itibarıyla: 37,58 TL

Sepet kur da yükselmiş durumda.

7. BANKACILIK VE KREDİLER: Kredi büyümesi yavaşlıyor

💳 Tüketici kredilerinde artış var ama takibe düşme oranı da artıyor:

• Takipteki kredi oranı yükseldi.
• Özellikle kredi kartları kullanımı rekor seviyelerde.

💰 Faiz oranları yüksek:

• Politika faizi: %45
• Tüketici kredisi faizleri: %60’lara yaklaşmış durumda.
  Bu ortamda krediye erişim zor, maliyetler yüksek.

8. KAMU MALİYESİ: Bütçe açığı ve borç

💼 2024 yılı merkezi yönetim bütçesi:

• Açık: 2,5 trilyon TL (GSYH’nin %5,8’i civarında)

📊 Kamu borç stokunun GSYH’ye oranı:

• Yaklaşık %40 seviyesinde (bu oran dünyaya göre hâlâ makul)

9. ASGARİ ÜCRET VE ÜCRETLER: Artış var ama reel gelir sınırlı
👛 Net asgari ücret:

• 2023: 8.506 TL
• 2024: 17.002 TL
• 2025 Ocak: 22.104 TL

Nominal artış yüksek ama yüksek enflasyon nedeniyle reel alım gücü sınırlı kaldı.

10. GELİR DAĞILIMI VE YOKSULLUK: Dengesizlik sürüyor

📉 Gini katsayısı: 0,418

Bu, gelir dağılımının bozuk olduğunu gösteriyor. (0’a yaklaştıkça eşit, 1’e yaklaştıkça eşitsiz.)

• Nüfusun en zengin %20’lik kesimi, toplam gelirin %48’ini alıyor.
• En yoksul %20’lik kesim ise sadece %5,9’unu.

Yani kazançlar çok eşitsiz dağılmış.

🎯 Sonuç:

Türkiye ekonomisi 2024 yılında dengelenmeye çalıştı. Enflasyon düştü ama hâlâ yüksek. Büyüme pozitif ama hız kaybetti. İşsizlik azaldı ama gençlerde sorun devam ediyor. Dış ticaret açığı ve cari açık düşüyor, bu olumlu. Ancak güven eksik, gelir eşitsizliği büyük.