Şirketinizin Nakit Açığı Nasıl Hesaplanır?

Kasanız Boşalıyor — Ama Neden?

Her ay benzer bir sahne yaşanır: Ay sonu geliyor, ödemeler sıkışıyor, yetecek kadar nakit yok. Ama ciro var, satış var, müşteri var. Sorun nerede?

Çoğu patron bu soruyu “nakit açığı var” diye tanımlar ama açığın büyüklüğünü hiç hesaplamamıştır. Hesaplamayan patron ise sorunu çözemiyor — çünkü nereye müdahale edeceğini bilmiyor.

Nakit Açığını Yaratan 5 Etken

• Müşterilerden geç tahsilat — satış yapıldı ama para henüz gelmed
• Tedarikçilere erken ödeme — tahsilat gelmeden siz ödüyorsunuz
• Stokta bekleyen mal — nakit alınmış, ürün satılmamış
• Yatırım çıkışları — makine, araç, taşınmaz için kasa boşaldı
• Mevsimsel dalgalanma — yüksek sezon gelirleri düşük sezonu karşılamıyor

Bu etkenlerden hangisi sizin şirketinizde baskın? Bunu bilmeden “nakit açığı var” demek yeterli değildir. Banka da aynı soruyu sorar — ve cevabı dosyadan çıkarır.

Nakit Açığı Nasıl Hesaplanır?

Nakit açığını ölçmek için nakit dönüşüm döngüsü hesaplanır. Formül şudur:

Nakit Dönüşüm Döngüsü = Stok Devir Günü + Alacak Tahsilat Süresi − Tedarikçi Ödeme Vadesi

Bu rakam şirketteki paranın kaç gün bağlı kaldığını gösterir. 45 gün çıkıyorsa şirketiniz her satıştan sonra 45 gün bekliyor demektir. Bu 45 günün finansman maliyeti sizin nakit açığınızın faturasıdır.

Banka bu döngüyü hesaplar ve şu soruyu sorar: Bu şirket işletme sermayesi ihtiyacını ne kadar banka kredisiyle karşılıyor? Kredi olmadan çalışabilir mi?

Gerçek Bir KOBİ Örneği

Kocaeli’de plastik ambalaj üreten bir şirket. Yıllık ciro 26 milyon TL, orta ölçekli müşteri tabanı. Her ay aynı tablo: İşletme kredisi limitinin tamamı kullanılıyor, ay sonu ödemeler zorlanıyor.

Nakit dönüşüm döngüsü hesaplandı: Stok devir günü 72. Alacak tahsilat süresi 84. Tedarikçi ödeme vadesi 35. Toplam: 72 + 84 − 35 = 121 gün. Şirket her satıştan 121 gün sonra nakde kavuşuyor. Ama tedarikçiye 35 günde ödüyor. Aradaki 86 günlük fark banka kredisiyle kapatılıyor.

Banka bu tabloyu görünce “şirket kredisiz çalışamaz” kararı aldı. Limit artışı reddedildi, mevcut limit korundu.

Sonra ne oldu?

Alacak tahsilat süresi 84 günden 62 güne indirildi — erken ödeme indirimi uygulandı. Stok devir günü 72’den 54’e düşürüldü — gereksiz stok eritildi. Tedarikçi vadesi 35 günden 52 güne uzatıldı — müzakere yapıldı.

Nakit dönüşüm döngüsü 121 günden 64 güne indi. Banka ret kararını değiştirdi. Limit yüzde 40 artışla yenilendi.

Nakit Açığını Kapatmak İçin 5 Adım

1. Nakit dönüşüm döngünüzü hesaplayın.
Stok devir günü artı alacak tahsilat süresi eksi tedarikçi ödeme vadesi. Bu rakam ne kadar yüksekse finansman ihtiyacınız o kadar büyük demektir.

2. Alacak tahsilat süresini kısaltın.
Erken ödeme indirimi, senet/çek disiplini, tahsilat takip sistemi. Her 10 gün kısalma önemli nakit açar. Bankalar en sık bu alanda iyileşme bekler.

3. Tedarikçi vadesini uzatın.
Tedarikçilerle vade müzakeresi yapın. 30 günden 45 güne çıkan vade döngünüzü doğrudan iyileştirir. Bu müzakereyi yapmayan şirket gereksiz nakit baskısı taşıyor demektir.

4. Stok tutma süresini kısaltın.
Depoda bekleyen her gün finansman maliyeti üretiyor. Talep tahminini iyileştirin, mevsimsel alımları dengeleyin, yavaş hareket eden ürünleri erkenden tasfiye edin.

5. Aylık nakit akışı tahmini yapın.
Önümüzdeki 3 ay için nakit giriş ve çıkışlarını tahmin edin. Açık olacak haftaları önceden görün ve önlem alın. Banka zaten bunu yapıyor — siz de yaparsanız görüşmeye eşit gelirsiniz.

Peki Şirketinizin Nakit Açığı Kaç Gün?

Nakit dönüşüm döngünüzün ve yapısal nakit açığınızın banka gözündeki gerçek boyutunu net olarak ortaya koymak için KAYIRA Finansal Check-Up‘ı inceleyebilirsiniz.

Siz şirketinizi biliyor olabilirsiniz. Önemli olan bankanın ne gördüğüdür.