Şirket Kâr Ediyor Ama Kasada Para Yok

Kârlı Şirketler Neden Nakit Sıkıntısı Yaşar?

Geçen ay 2 milyon TL ciro yaptınız. Muhasebeci kârda olduğunuzu söylüyor. Vergi çıkıyor. Ama Pazartesi sabahı tedarikçiye ödeme yapacak para yok.

Bu çelişki sizi şaşırtıyorsa, yanlış bir şey yapmıyorsunuzdur. Sadece kâr ile nakit arasındaki farkı henüz görünür hale getirmediniz.

Türkiye’deki KOBİ’lerin büyük çoğunluğu bu sendromla yaşıyor. Şirket büyüyor, ciro artıyor, muhasebe kâr gösteriyor — ama patron her ay vade sonlarında aynı stresi yaşıyor.

Nakit Açığının 5 Belirtisi

Kendinize şu soruları sorun:

• Müşterileriniz size 60-90 gün vadeli ödüyor, siz tedarikçinize 30 günde mi ödüyorsunuz?
• Stok seviyeniz son 6 ayda sürekli artıyor mu?
• Bilançonuzda ticari alacaklar kalemi cironuzun 2-3 ayını aşıyor mu?
• Ortaklardan alacaklar kalemi var mı ve büyüyor mu?
• Yatırım yaptınız — makine, araç, taşınmaz — ama bunu kısa vadeli krediyle mi finanse ettiniz?

Bu sorulardan 3’üne “evet” diyorsanız şirketiniz kârlı ama nakit açığı içinde demektir. Kâr gelir tablosunda görünür. Nakit ise ancak banka ekstresinizde gerçeği söyler.

Sorunun teknik adı çalışma sermayesi açığıdır. Paranız stoğa, alacağa veya yanlış finanse edilmiş yatırıma hapsolmuştur.

Bankalar Bu Durumu Nasıl Görür?

Kredi analistinin masasına geldiğinizde gelir tablonuz kâr gösteriyordur. Ama analist gelir tablosuna değil, nakit akışı tablosuna ve bilançonun döngüsüne bakar.

Analistin ilk sorduğu şey şudur: “Bu şirket kendi kendini finanse edebiliyor mu?”

Alacak tahsilat süresi uzunsa, stok devir hızı yavaşsa, kısa vadeli borçlar uzun vadeli varlıkları finanse ediyorsa — banka bu şirketi “yapısal nakit açığı olan” olarak sınıflandırır.

• İşletme kredisi limiti düşük tutulur
• Her limitin yenilenmesinde ek teminat talep edilir
• Kredi vadesi kısaltılır
• Şirket büyüse bile limit artmaz

Banka şunu düşünür: “Bu şirket kâr ediyor ama ürettiği kârı nakde çeviremiyor. O zaman kredi taksitlerini de aynı şekilde öder — kâğıtta güçlü görünür ama ödemede zorlanır.”

Gerçek Bir KOBİ Örneği

Antalya’da inşaat malzemeleri toptancılığı yapan, 15 yıllık bir aile şirketi. Yıllık ciro 18 milyon TL, 3 ortaklı yapı. Muhasebe her yıl kâr gösteriyor, vergi ödüyorlar.

Ama şirkette kronik bir tablo var: Her Ocak ve Temmuz’da banka kredisi yenileme dönemlerinde nakit sıkışıyor. Ortaklar kendi ceplerinden şirkete para aktarıyor. Bu kalem 3 yılda 4,2 milyon TL’ye ulaşmış.

Bankaya kredi limit artışı için başvurduklarında ret aldılar. Gerekçe: “Mali yapı yeterli görülmemektedir.”

Analist masada ne gördü? Alacak tahsilat süresi 87 gün. Tedarikçi ödeme vadesi 45 gün. Aradaki 42 günlük fark sürekli banka kredisiyle kapatılıyor. Stok devir hızı yavaşlamış, sezon dışı mallar depoda bekliyor. Üstüne ortaklardan alacaklar kalemi şişmiş.

Banka bu tabloyu “şirket ortakları tarafından ayakta tutulan, kendi kendine yetemeyen yapı” olarak okudu ve limiti koruma kararı aldı.

Sonra ne oldu?

Şirket tahsilat sürecini yeniden yapılandırdı. Vadeli satışlarda erken ödeme indirimi uygulamaya koydu. Stok fazlası indirimli satışla eritildi. 9 ay içinde tahsilat süresi 87 günden 54 güne indi. Ortaklardan alacaklar kısmen sermayeye dönüştürüldü.

Banka ret kararını değiştirdi. Bir sonraki kredi yenileme döneminde limit artışını onayladı. Artış oranı yüzde 60’tı.

Çıkış İçin 5 Adım

1. Nakit döngünüzü ölçün.
Alacak tahsilat sürenizi, stok bekleme sürenizi ve tedarikçi ödeme vadenizi hesaplayın. Bu üç rakam sizin gerçek probleminizin büyüklüğünü gösterir.

2. Alacak yapınızı inceleyin.
60 günü geçen alacaklar toplam alacaklarınızın yüzde kaçını oluşturuyor? Bu oran yüzde 30’u geçiyorsa tahsilat sürecinizde yapısal bir sorun var demektir.

3. Stok devir hızınıza bakın.
Depoda 90 günden uzun bekleyen mal var mı? Bu mallar nakdinizi donduruyor.

4. Ortaklardan alacaklar kalemini temizleyin.
Bu kalem bankacının gözünde şirketin kendi kendine yetememesinin kanıtıdır. Sermayeye dönüştürün ya da planlı bir geri ödeme takvimi oluşturun.

5. Finansmanı doğru eşleştirin.
Uzun vadeli varlıkları kısa vadeli krediyle finanse etmeyin. Yatırım kredisi ile işletme kredisini karıştırmak nakit açığının en sık görülen nedenidir. Bankalar en sık bu hatayı görür ve sessizce risk puanını yükseltir.

Peki Sizin Şirketinizde Durum Ne?

Yukarıdaki belirtilerden birkaçını tanıdıysanız, şirketinizin nakit döngüsünü ve banka gözündeki görünümünü net olarak ortaya koymak için KAYIRA Finansal Check-Up‘ı inceleyebilirsiniz.

Siz şirketinizi biliyor olabilirsiniz. Önemli olan bankanın ne gördüğüdür.