Şirket Bilançosu Nasıl Okunur? Patron İçin Temel Rehber

Bilançonuz Masada — Banka Ne Soruyor, Siz Ne Anlıyorsunuz?

Her yıl muhasebeci bilanço çıkarıyor. Siz imzalıyorsunuz. Bankaya gönderiliyor. Ama o bilançonun içinde ne yazdığını, hangi rakamın ne anlama geldiğini çok az patron gerçekten biliyor.

Bu bir eksiklik değil — muhasebecilik uzmanlık işi. Ama bilançonuzu okuyamamak, bankayla eşit konuşamamak anlamına gelir. Banka her şeyi görür, siz hiçbir şey görmezsiniz. Bu asimetri kredi kararlarını etkiler.

Patron Olarak Bilmeniz Gereken 5 Bilanço Kalemi

Kendinize şu soruları sorun:

• Dönen varlıklarınız ile kısa vadeli borçlarınız arasındaki fark nedir — bu fark pozitif mi?
• Öz kaynaklarınız geçen yıla göre büyüdü mü, küçüldü mü?
• Ticari alacaklarınız cironuzun kaç günlük karşılığı?
• Toplam borcunuz öz kaynaklarınızın kaç katı?
• Bilançonuzdaki en büyük 3 kalem hangileri ve bunları açıklayabilir misiniz?

Bu soruların cevaplarını bilmeden bankaya gitmek, rakamlarını bilmeden müzakereye oturmak gibidir. Karşı taraf her şeyi biliyor, siz bilmiyorsunuz.

Bilanço Nasıl Okunur? 5 Temel Kavram

1. Cari Oran: Dönen varlıklar bölü kısa vadeli yabancı kaynaklar. Bu oran şirketin kısa vadeli borçlarını dönen varlıklarıyla karşılayıp karşılayamayacağını gösterir. 1,2’nin altına düşerse banka likidite riski görür. 2’nin üzerinde olması iyidir — ama çok yüksekse stok veya alacak şişkinliğine işaret edebilir.

2. Borç / Öz Kaynak Oranı: Toplam borçlar bölü öz kaynaklar. Bu oran şirketin ne kadar dışarıya bağımlı olduğunu gösterir. 2’nin altında olması makuldür. 3’ün üzerine çıkması banka gözünde aşırı kaldıraç anlamına gelir.

3. Ticari Alacak Devir Süresi: Ticari alacaklar bölü günlük ciro. Bu rakam müşterilerinizin size ortalama kaç günde ödediğini gösterir. 60’ın üzerinde olması banka için sinyal üretir. 90’ın üzerinde ciddi sorun olarak değerlendirilir.

4. Öz Kaynak Trendi: Son 3 yılda öz kaynaklarınız büyüdü mü? Büyüyen öz kaynak şirketin kendi kendine güçlendiğinin işaretidir. Yerinde sayan veya küçülen öz kaynak dağıtılan kârın şirkette kalmadığını gösterir.

5. Net Çalışma Sermayesi: Dönen varlıklar eksi kısa vadeli borçlar. Bu rakam pozitifse şirket kısa vadeli yükümlülüklerinin üzerinde varlık taşıyor demektir. Negatifse kısa vadeli finansman açığı var — banka bunu likidite sorunu olarak okur.

Gerçek Bir KOBİ Örneği

Eskişehir’de otomotiv yan sanayi üretimi yapan bir aile şirketi. İkinci kuşak yönetimde. Patron her yıl bilançoyu imzalıyor ama içeriğini muhasebeciye bırakıyor. Banka kredi görüşmesinde analist “cari oranınız nedir” diye sordu. Patron “onu muhasebecim bilir” dedi.

Analist o an zihninde bir not düştü: Bu patron şirketini finanse eden rakamları bilmiyor. Güven değerlendirmesi olumsuz etkilendi. Dosya teknik açıdan güçlüydü ama görüşme kötü gitti. Limit artışı ertelendi.

Sonra ne oldu?

Patron 3 ay boyunca muhasebecisiyle aylık bilanço toplantısı yaptı. Temel oranları öğrendi. Banka görüşmesine hazırlıklı girdi — cari oranı, borç / öz kaynak oranını ve alacak tahsilat süresini ezbere biliyordu.

Banka ret kararını değiştirdi. Bir sonraki görüşmede limit artışı onaylandı. Rakamlar değişmemişti — patron değişmişti.

Bilançonuzu Okumaya Başlamak İçin 5 Adım

1. Muhasebeciden yıllık brifing isteyin.
Sadece imzalamayın. “Bu bilançodaki en önemli 3 değişiklik nedir?” diye sorun. Cevabı anlayamazsanız tekrar sorun.

2. 5 temel oranı hesaplayın ve takip edin.
Cari oran, borç/öz kaynak, alacak devir süresi, stok devir süresi, FAVÖK. Bu 5 rakamı her yıl hesaplayan patron bankayla eşit konuşur.

3. Geçen yılla karşılaştırın.
Tek yıl bilanço anlamsızdır. Trend önemlidir. Her kalem geçen yıla göre büyüdü mü, küçüldü mü? Neden?

4. Sektörünüzle karşılaştırın.
Cari oranınız 1,4 — iyi mi, kötü mü? Sektör ortalaması 1,8 ise kötü. 1,1 ise iyi. Rakamın anlamı bağlama göre değişir. Bankalar en sık sektör karşılaştırmasıyla değerlendirme yapar.

5. Banka görüşmesine hazırlıklı girin.
Temel oranlarınızı bilin. Zayıf kalemleri önceden açıklamaya hazır olun. Bankacı sormadan önce siz anlatırsanız güven oluşur. Sormak zorunda kalırsa şüphe oluşur.

Peki Bilançonuz Bankacı Gözünde Nasıl Görünüyor?

Şirketinizin bilançosunu bankacı perspektifiyle değerlendirmek ve temel oranlarınızın ne anlama geldiğini anlamak için KAYIRA Finansal Check-Up‘ı inceleyebilirsiniz.

Siz şirketinizi biliyor olabilirsiniz. Önemli olan bankanın ne gördüğüdür.