Ortaklardan Alacaklar Bankanın Gözünde Ne Anlama Gelir?

Bilançoda Küçük Görünen Kalem, Bankada Büyük Soru İşareti

Muhasebeciye sordunuz. “Ortaklardan alacaklar normal bir kalem, sorun olmaz” dedi. Bankaya gittiğinizde analist o kalemi işaretledi ve ek açıklama istedi. Sonra limit artışı onaylanmadı.

Bu kalem bankacı için başka bir şey ifade ediyor. Muhasebeciyle bankacının aynı kaleme farklı gözlerle baktığı en net örnek budur.

Ortaklardan Alacaklar Kalemi Neden Büyür?

Kendinize şu soruları sorun:

• Ortaklar şirkete nakit koydu ama geri almadı — bu tutar bilançoda alacak olarak mı duruyor?
• Şirket kâr etmesine rağmen nakit sıkıştığında ortaklar ceplerinden mi para aktarıyor?
• Bu kalem her yıl biraz daha büyüyor mu?
• Ödeme takvimi veya faiz uygulaması var mı, yoksa belirsiz mi bırakılmış?
• Şirket bu parayı ortaklara geri ödeyebilecek durumda mı?

Bu sorulardan 3’üne “evet” diyorsanız bilançonuzdaki bu kalem bankanın kredi kararını doğrudan etkiliyor demektir.

Bankalar Bu Kalemi Nasıl Görür?

Banka analistinin gözünde ortaklardan alacaklar kalemi tek bir soruyu işaret eder: Bu şirket ortaklar olmadan ayakta durabilir mi?

Ortak şirkete para koymuş ve geri almamışsa iki ihtimal var. Ya şirket bu parayı geri ödeyemiyor — bu likidite sorunudur. Ya da ortak bu parayı şirkette bırakmayı tercih ediyor ama bunu resmileştirmemiş — bu da belirsizliktir. Banka her iki ihtimali de negatif olarak değerlendirir.

Üstüne bir de şu var: Bu kalem büyüdükçe şirketin öz kaynakları yapay olarak şişiyor. Ortakların koyduğu para aslında borçtur — ama bilançoda öz kaynak gibi görünebilir. Analist bunu görür ve gerçek öz kaynak gücünü yeniden hesaplar.

En kritik nokta şudur: Banka bu parayı geri çekilebilir para olarak görür. Ortak istediği an bu alacağını talep edebilir. O gün şirket ne yapar? Banka bunu sormasa da hesap eder.

Gerçek Bir KOBİ Örneği

İstanbul’da toptan gıda dağıtımı yapan, 3 ortaklı bir şirket. 11 yıllık geçmişi var, yıllık ciro 35 milyon TL. Her yıl küçük kâr ediyor ama sezon dışı dönemlerde nakit sıkışıyor. Bu dönemlerde ortaklar kendi ceplerinden şirkete para aktarıyor, sezon gelince geri alıyor — ama bazen geri alma gecikiyor.

Bilanço incelendiğinde ortaklardan alacaklar kalemi 3,8 milyon TL. Toplam aktiflerin yüzde 18’i. Kalem son 4 yıldır büyümüş, küçülmemiş. Geri ödeme takvimi yok, faiz kaydı yok.

Banka analistinin değerlendirmesi şu oldu: Şirket kâr ediyor ama nakdi ortaklardan geliyor. Ortaklar parayı çekerse şirket ne yapar? Öz kaynak gücü göründüğü kadar değil. Limit artışı reddedildi.

Sonra ne oldu?

3,8 milyon TL’nin 2,5 milyonu sermayeye dönüştürüldü — ortaklar alacaklarını sermaye olarak bıraktı. Kalan 1,3 milyon TL için 18 aylık geri ödeme takvimi oluşturuldu ve noter onaylı belgeye bağlandı. Kalem “belirsiz alacak” olmaktan çıktı, “planlı borç” haline geldi.

Banka ret kararını değiştirdi. Bir sonraki başvuruda limit yüzde 55 artışla onaylandı.

Bu Kalemi Temizlemek İçin 5 Adım

1. Kalemin büyüklüğünü ve yaşını ölçün.
Toplam aktiflerin yüzde kaçı? Kaç yıldır büyüyor? Bu iki rakam bankanın bu kaleme ne kadar ağırlık vereceğini belirler.

2. Sermayeye dönüştürün.
Ortakların geri almayı düşünmediği tutarı sermaye artırımına çevirin. Bu hem kalemi küçültür hem öz kaynak gücünü gerçekleştirir. Banka bunu pozitif sinyal olarak okur.

3. Geri ödeme takvimi oluşturun.
Kalan tutar için yazılı, tarihleri belirli bir geri ödeme planı yapın. Belirsiz alacak bankacının gözünde her zaman risk taşır. Planlı borç kabul edilebilirdir.

4. Faiz uygulayın.
Ortaktan alınan para faizsiz bırakılırsa banka bunu örtülü kaynak transferi olarak görebilir. Piyasa faizi uygulanması ve kayıt altına alınması kalemi şeffaf hale getirir.

5. Açıklama notu hazırlayın.
Kredi başvurusuna bu kalemi açıklayan kısa bir not ekleyin — kalemin kaynağı, geri ödeme planı, faiz uygulaması. Bankalar en sık bu kalemi açıklama olmadan görünce endişelenir. Açıklama geldiğinde endişe azalır.

Peki Sizin Bilançonuzda Bu Kalem Nasıl Görünüyor?

Ortaklardan alacaklar kaleminizin banka gözündeki ağırlığını ve şirketinizin genel finansal profilini net olarak ortaya koymak için KAYIRA Finansal Check-Up‘ı inceleyebilirsiniz.

Siz şirketinizi biliyor olabilirsiniz. Önemli olan bankanın ne gördüğüdür.