Küresel piyasalarda haftaya pozitif bir başlangıç yapılırken, ABD’nin uygulamayı planladığı “hedefli gümrük vergisi artışlarına” dair haber akışı, piyasaların yönünü belirleyici gelişmeler arasında yer aldı. Bu kapsamda, S&P 500 endeksi vadeli kontratı %1 oranında yükselirken, dolar endeksi %0.2 oranında değer kaybederek 103.95 seviyesine kadar geriledi.

ABD’li yetkililer tarafından yapılan açıklamalarda, eski Başkan Donald Trump’ın 2 Nisan’da yürürlüğe koymayı planladığı karşılıklı gümrük vergisi uygulamasının, başlangıçta daha hedefli ve seçici olacağı bildirildi. Özellikle çelik ve metal ürünleri üzerindeki vergilerin kümülatif olmayabileceği ifade edilirken, ABD’ye karşı gümrük vergisi uygulamayan ve ABD’nin ticaret fazlası verdiği ülkelerin muaf tutulabileceği kaydedildi. Bu gelişmeler, piyasalarda ticaret savaşı risklerini azaltan bir sinyal olarak algılandı.

ABD Piyasalarında Görünüm

ABD 10 yıllık tahvil faizleri haftanın son işlem gününde 1 baz puan artışla %4.25 seviyesine çıkarken, ons altın fiyatları gün içerisinde 3000 dolar seviyesinin altına kadar geriledi. Ancak daha sonra toparlanma göstererek günü %0.7’lik düşüşle 3022 dolar seviyesinden kapattı.

Özellikle Ukrayna ve ABD arasında yürütülen, Rusya-Ukrayna savaşı bağlamındaki ateşkes görüşmelerinin bu hafta Suudi Arabistan’da devam etmesi bekleniyor. Jeopolitik risk algısı açısından büyük önem taşıyan bu gelişmeler, değerli metallerin fiyat hareketleri üzerinde belirleyici olmaya devam edecek. Altının, bu haber akışı doğrultusunda volatil bir seyir izlemesi bekleniyor.

Türkiye Ekonomisinde Gelişmeler

Türkiye’de Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası (TCMB), 22 Mart Cuma günü yaptığı açıklama ile 91 güne kadar vadeli likidite senetleri ihraç edeceğini duyurdu. Bu kapsamda, ilk ihracın 24 Nisan vadeli ve 50 milyar TL büyüklüğünde olacağı belirtildi. Cuma itibarıyla bankacılık sisteminde 1.045 trilyon TL fazla likidite bulunduğu hesaplanırken, bu adımın fazla TL likiditesinin daha uzun vadeli şekilde sterilize edilmesi ve döviz alım baskısının azaltılması amacı taşıdığı değerlendirildi.

Merkez Bankası’nın swap işlemleri hariç net rezervleri, 11.2 milyar dolar azalarak 46 milyar dolara gerilemiştir. Bu düşüş, kamunun TCMB’deki döviz mevduatları hariç hesaplanan rakama dayanmaktadır. Döviz kurunda oynaklığı azaltmak amacıyla TCMB’nin döviz arzını sürdürmesi muhtemel görünmektedir.

Cuma günü Borsa İstanbul repo-ters repo piyasasında ortalama gecelik faiz, 210 baz puanlık artışla %45.74 seviyesine yükselmiştir. Bu artış, Merkez Bankası’nın swap ve depo alım ihalelerinde uyguladığı %46 civarındaki borç verme faizi ile uyumludur. TL likidite tarafında sıkılaşmanın sürdürüldüğü gözlemlenmiştir.

TL Varlıklarda Fiyatlamalar

Cuma günü BIST 100 endeksi, gün içinde yaşanan satış baskısıyla %7.8 oranında düşüş kaydetmişti. Ancak 1 ay süreyle getirilen açığa satış yasağı sonrası, bu sabah itibarıyla endekste %3.6 oranında toparlanma gözlenmiştir. Bu adım, kısa vadede piyasalarda panik satışlarını engellemeyi ve güveni yeniden tesis etmeyi amaçlamaktadır.

Öte yandan, TL cinsi sabit kuponlu tahvil piyasasında satış baskısı sürmüş ve 10 yıllık tahvil faizi Cuma gününü 207 baz puanlık artışla %33.38 seviyesinden tamamlamıştır. Bu sabah itibarıyla ise tahvil faizinin %32.96 seviyesine gerilediği görülmektedir.

Türkiye’nin 5 yıllık kredi risk primi (CDS), 31 baz puan artışla 327 baz puana yükselmiş, bu durum küresel yatırımcılar nezdinde artan risk algısını yansıtmıştır. Eurobond tarafında da benzer bir seyir izlenmiş, 2047 vadeli dolar cinsi Eurobond faizi %8.30’a yükselmiştir. Bu sabah ise sınırlı bir gerilemeyle %8.27 seviyesinde işlem görmektedir.

Kur Cephesi ve Döviz Rezervleri

Dolar/TL kuru, Cuma gününü %0.2 oranında düşüşle 37.73 seviyesinden tamamlarken, bu sabah itibarıyla 37.86 seviyelerinde işlem görmektedir. Kurda yaşanan sınırlı dalgalanma, TCMB’nin döviz arzı yoluyla süregelen müdahalelerinin etkisini ortaya koymaktadır.

Swap hariç net rezervlerdeki 11.2 milyar dolarlık düşüş, özellikle piyasada döviz talebinin karşılanması ve döviz arzının artırılmasına yönelik politikaların sürdürüldüğüne işaret etmektedir. Kur oynaklığını azaltmaya yönelik müdahaleler, enflasyonla mücadele perspektifinde önem arz etmektedir.

Gelecek Öngörüleri

• ABD’nin hedefli gümrük vergisi stratejisi, global tedarik zinciri risklerini şimdilik sınırlasa da, belirli sektörler üzerinde baskı oluşturabilir. Metal ve otomotiv sektörleri, bu politikalardan ilk etapta etkilenebilir.
• TCMB’nin likidite senedi hamlesi, TL likiditesinin sterilizasyon süresini uzatarak, döviz piyasasındaki baskıyı azaltabilir. Ancak bu araçların etkisi, rezerv dinamikleriyle birlikte değerlendirildiğinde sınırlı kalabilir.
• BIST 100’deki açığa satış yasağı, kısa vadeli toparlanmayı destekleyebilir. Ancak bu yasak sonrası oluşacak piyasa tepkisi yakından izlenmelidir.
• Altın fiyatlarında jeopolitik gelişmelere bağlı oynaklık, önümüzdeki günlerde daha da artabilir. Suudi Arabistan’daki barış görüşmelerinden çıkacak sonuçlar, altın yatırımcıları için kritik önem taşıyacaktır.

Genel Değerlendirme

24 Mart 2025 itibarıyla küresel ve yerel piyasalarda yaşanan gelişmeler, oldukça karmaşık ve çok boyutlu bir görünüm ortaya koymuştur. ABD kaynaklı hedefli gümrük vergisi haberleri, küresel risk iştahını bir nebze desteklemiş, ancak jeopolitik gelişmeler bu toparlanmayı sınırlamıştır. Türkiye’de ise Merkez Bankası’nın likidite senetleri ve TL sterilizasyon politikaları öne çıkmıştır. Dolar/TL kurunda istikrarın sağlanmasına yönelik döviz arzı sürerken, rezervlerdeki düşüş dikkatle izlenmelidir. Borsa İstanbul’da açığa satış yasağının etkisiyle görülen toparlanma kısa vadeli olabilir.

Gelecek günlerde, döviz rezervleri, jeopolitik gelişmeler ve gümrük vergisi kararlarının detayları piyasalarda yön belirleyici olmaya devam edecektir. Politika yapıcıların adımları ve küresel merkez bankalarının yönlendirmeleri dikkatle izlenmelidir.