Çalışma Sermayesi Nedir ve Nasıl Hesaplanır?

Şirketin Motoru — Ama Çoğu Patron Adını Bile Bilmiyor

Kredi görüşmesinde banka “çalışma sermayeniz ne kadar?” diye sorduğunda pek çok patron duraksıyor. Muhasebeciye soruyor. Muhasebeci hesaplıyor. Banka bekliyor.

Bu duraklama bile bir sinyal. Şirketini finanse eden rakamı bilmeyen patronun banka gözündeki konumu zayıflar.

Çalışma Sermayesi Nedir?

Çalışma sermayesi dönen varlıklar ile kısa vadeli borçlar arasındaki farktır.

Çalışma Sermayesi = Dönen Varlıklar − Kısa Vadeli Yabancı Kaynaklar

Bu rakam pozitifse şirket kısa vadeli yükümlülüklerinden fazla dönen varlık taşıyor demektir. Negatifse kısa vadeli borçlar dönen varlıkları aşıyor — ciddi likidite riski işareti.

• Çalışma sermayenizi biliyor musunuz — yaklaşık bile olsa?
• Son yıla göre büyüdü mü, küçüldü mü?
• Dönen varlıklarınızın büyük kısmı alacak mı, stok mu, nakit mi?
• Kısa vadeli borçlarınızın içinde bankaya olan kısmın payı nedir?
• Net çalışma sermayeniz cironuzun kaç günlük karşılığı?

Bankalar Çalışma Sermayesini Nasıl Değerlendirir?

Banka çalışma sermayesini hem büyüklük hem kalite açısından inceler. Büyüklük: Net çalışma sermayesi ne kadar? Kalite: Bu sermayenin içinde ne var?

Alacak ağırlıklı çalışma sermayesi kalitesiz görülür — çünkü alacak nakit değil, nakit adayıdır. Tahsil edilemeyebilir. Stok ağırlıklı da benzer şekilde — çünkü stok satılmadan nakde dönmez. Nakit ağırlıklı çalışma sermayesi ise kalitelidir.

Banka bir de şunu sorar: Bu çalışma sermayesi nasıl finanse ediliyor? Öz kaynakla mı, uzun vadeli borçla mı, kısa vadeli krediyle mi? Kısa vadeli krediyle finanse edilen çalışma sermayesi yenileme riskitaşır — her dönem kredi yenilenmek zorunda. Yenilenmezse şirket sıkışır.

Gerçek Bir KOBİ Örneği

Gaziantep’te halı ve tekstil ihracatı yapan bir şirket. 9 yıllık, yıllık ciro 38 milyon TL. Çalışma sermayesi hesaplandığında pozitif çıkıyor — 6,8 milyon TL. İyi görünüyor.

Ama banka kaliteye baktığında tablo farklı: 6,8 milyon TL’nin 4,2 milyonu alacaklar, 2,1 milyonu stok, 500 bin TL nakit. Gerçek likit varlık yalnızca 500 bin TL. Üstüne alacakların yüzde 42’si 90 günü geçmiş — ihracat alacakları gecikmiş. Çalışma sermayesi 6,8 milyon TL görünüyor ama gerçek likiditesi 500 bin TL.

Banka limit artışı reddetti. “Çalışma sermayesi kalitesi yeterli değil.”

Sonra ne oldu?

İhracat alacakları için akreditif ve banka garantisi kullanımı artırıldı. 90 gün üzeri alacak oranı yüzde 42’den yüzde 18’e indi. Stok eritildi, nakit payı büyüdü. Çalışma sermayesi kalitesi iyileşti.

Banka ret kararını değiştirdi. Bir sonraki yenileme döneminde limit yüzde 45 artışla onaylandı.

Çalışma Sermayenizi Güçlendirmek İçin 5 Adım

1. Net çalışma sermayenizi hesaplayın.
Dönen varlıklar eksi kısa vadeli borçlar. Bu rakamı yıllık değil, aylık takip edin. Trend görmek anlık rakamdan daha değerlidir.

2. Çalışma sermayenizin içeriğini analiz edin.
Alacak, stok ve nakit oranları ne? Nakit oranı düşükse likidite kalitesi zayıf demektir. Bankalar en sık bu ayrımı yapar.

3. Şüpheli alacakları ayırın.
90 günü geçen alacakların gerçek tahsilat olasılığı nedir? Şüpheli alacaklar çalışma sermayesinden düşülünce gerçek tablo ortaya çıkar. Bu düşürme yapılmadan yapılan analiz yanıltıcıdır.

4. Çalışma sermayesi finansmanını çeşitlendirin.
Tamamen kısa vadeli banka kredisine bağlı kalmayın. Faktoring, tedarikçi finansmanı ve öz kaynak kombinasyonu hem maliyeti düşürür hem riski dağıtır.

5. Büyüme planınızda çalışma sermayesi ihtiyacını hesaplayın.
Ciro yüzde 30 büyüyorsa çalışma sermayesi ihtiyacı da büyüyecektir. Bu ihtiyacı önceden planlayan şirket bankaya proaktif gelir — bankalar bu yaklaşımı ödüllendirir.

Peki Şirketinizin Çalışma Sermayesi Bankacı Gözünde Ne İfade Ediyor?

Çalışma sermayenizin büyüklüğünün ve kalitesinin banka gözündeki gerçek değerlendirmesi için KAYIRA Finansal Check-Up‘ı inceleyebilirsiniz.

Siz şirketinizi biliyor olabilirsiniz. Önemli olan bankanın ne gördüğüdür.