Borç/Öz Kaynak Oranı Neden Kritiktir?

Bankanın Kredi Kararında En Çok Baktığı Oran

Kredi analizinde tek bir oran var ki analist onu her dosyada mutlaka hesaplar: Borç / Öz Kaynak oranı. Bu oran şirketin ne kadar dışarıya bağımlı olduğunu, ne kadar kendi kaynaklarıyla ayakta durduğunu gösterir.

Pek çok patron bu oranı hiç hesaplamamıştır. Banka ise her başvuruda ilk 5 dakikada bu rakamı önüne koyar.

Bu Oranı Etkileyen 5 Karar

• Her yıl kârın tamamını dağıtıyorsanız öz kaynak büyümüyor
• Yatırımları banka kredisiyle finanse ediyorsanız borç artıyor
• Ortaklardan alacaklar kalemini temizlemiyorsanız gerçek öz kaynak şişiyor görünüyor
• Kısa vadeli borçlar uzun vadeli yatırımları karşılıyorsa yapısal sorun var
• Sermaye artırımı yapmadan büyümeye devam ediyorsanız oran bozuluyor

Bu kararların her biri tek başına yönetilebilir. Ama hepsi aynı yönde işlemeye devam ederse borç / öz kaynak oranı bankacının “dur” dediği seviyeye ulaşır.

Bankalar Bu Oranı Nasıl Yorumlar?

Borç / öz kaynak oranı 1 ise şirketin kaynakların yarısı borç, yarısı öz kaynak. Banka bunu dengeli bulur. Oran 2’ye çıkınca borç ağırlıklanıyor — kabul edilebilir ama dikkatli takip edilir. Oran 3’ü geçince banka şunu düşünür: Bu şirket kriz döneminde borçlarını ödeyebilir mi?

Sektöre göre tolerans değişir. İnşaat gibi yüksek kaldıraçlı sektörlerde 4-5 oranı normal karşılanabilir. Perakende veya hizmet sektörlerinde 2-3 üzeri ciddi endişe yaratır.

Bir de öz kaynağın kalitesi önemlidir. Ortaklardan alacaklar kaleminin büyük olduğu şirketlerde öz kaynak görünenden zayıftır. Banka bunu ayırt eder ve “düzeltilmiş öz kaynak” hesaplar. Bu hesap sonucunda oran çok daha yüksek çıkabilir.

Gerçek Bir KOBİ Örneği

İzmir’de kimyasal madde ticareti yapan 18 yıllık bir şirket. Yıllık ciro 33 milyon TL. Son 5 yılda hızla büyümüşler — her büyüme adımını banka kredisiyle finanse etmişler. Kâr dağıtımı da yüksek tutulmuş.

Sonuç: Toplam borçlar 18,4 milyon TL. Öz kaynaklar 4,2 milyon TL. Oran 4,38. Ortaklardan alacaklar 1,8 milyon TL — bunlar çıkarılınca gerçek öz kaynak 2,4 milyon TL. Düzeltilmiş oran 7,67.

Banka limiti dondurdu. “Mevcut risk seviyesi yeterli” gerekçesiyle yeni limit verilmedi.

Sonra ne oldu?

3 yıllık bir yol haritası çizildi. Kâr dağıtımı durduruldu, ortaklardan alacaklar sermayeye dönüştürüldü. Her yıl öz kaynaklar büyüdü. 3 yılda oran 7,67’den 3,2’ye indi.

Banka ret kararını değiştirdi. Dördüncü yılın başında limit yüzde 70 artışla yenilendi.

Borç/Öz Kaynak Oranını İyileştirmek İçin 5 Adım

1. Oranınızı hesaplayın.
Toplam finansal borçlar bölü öz kaynaklar. Ortaklardan alacakları öz kaynaktan çıkararak düzeltilmiş oranı da hesaplayın. Banka ikisini de görür.

2. Kâr biriktiyin.
Dağıtımı kısın, öz kaynakları büyütün. Her yıl öz kaynak büyüyen şirket oranı organik olarak iyileştirir.

3. Sermaye artırımını değerlendirin.
Ortakların şirkete yaptığı ek katkılar sermayeye dönüştürülürse hem öz kaynak büyür hem ortaklardan alacaklar kalemi temizlenir. İki soruna tek çözüm.

4. Borç yapısını optimize edin.
Kısa vadeli borçları uzun vadeli krediye dönüştürün. Bu toplam borcu değiştirmez ama faiz yükünü azaltır ve oran baskısını hafifletir.

5. Büyüme finansmanını çeşitlendirin.
Her büyüme adımını banka kredisiyle finanse etmeyin. Leasing, faktoring, tedarikçi finansmanı gibi alternatif araçlar borç/öz kaynak oranını bozmadan büyümeyi destekler. Bankalar en sık tek kaynaklı finansman bağımlılığından endişe duyar.

Peki Sizin Borç/Öz Kaynak Oranınız Bankacı Gözünde Nerede Duruyor?

Şirketinizin kaldıraç yapısının ve öz kaynak kalitesinin banka gözündeki gerçek görünümünü net olarak ortaya koymak için KAYIRA Finansal Check-Up‘ı inceleyebilirsiniz.

Siz şirketinizi biliyor olabilirsiniz. Önemli olan bankanın ne gördüğüdür.