Bankalar Hangi Bilançolardan Uzak Durur?

Bilanço Güçlü Görünüyor — Ama Banka Neden Mesafeli?

Kredi başvurusunda bulundunuz. Muhasebeci bilançonun temiz olduğunu söylüyor. Vergi ödüyorsunuz, sermayeniz var, borçlarınız kontrol altında. Ama banka ya limiti düşük tutuyor ya ek teminat istiyor ya da kararı uzatıyor.

Sorun bilançonuzda değil. Sorun bilançonuzun bankacı gözüyle nasıl okunduğunda.

Bir banka analistinin masasında yüzlerce bilanço geçer. Bazılarını görür görünmez geçer. Bazılarını daha ilk sayfada işaretler. O işaret çoğunlukla ret değildir — ama temkinli davran anlamına gelir. Ve bu temkin kredi kararına yansır.

Bankacının İşaretlediği 6 Bilanço Sinyali

Kendinize şu soruları sorun:

• Ticari alacaklar kaleminiz her yıl büyüyor ama tahsilat süreniz uzuyor mu?
• Stok rakamınız yüksek ve son iki yıldır aynı seviyede mi takılı kaldı?
• Ortaklardan alacaklar kaleminiz var mı ve bilançoda büyüyor mu?
• Öz kaynaklarınız her yıl büyüyor mu, yoksa kâr dağıtımıyla eriyip duruyor mu?
• Kısa vadeli borçlarınız uzun vadeli varlıklarınızı finanse ediyor mu?
• Vergi ve SGK borçları bilançoda düzenli görünüyor mu, yoksa ertelenmiş borç yığını var mı?

Bu sorulardan 3’üne “evet” diyorsanız bilançonuz kâğıt üzerinde temiz görünse de bankacı gözünde sinyal üretiyor demektir.

Bankalar Bu Bilançoyu Nasıl Görür?

Banka analistinin görevi riski ölçmektir. Bunun için bilançoyu iki gözle okur. Birincisi rakamların doğruluğu. İkincisi rakamların hikâyesi.

Rakamlar doğru olabilir ama hikâye tutarsız olabilir. İşte banka asıl buna bakar.

Ortaklardan alacaklar: Bu kalem bankacı için şirketin kendi kendine yetip yetmediğinin göstergesidir. Ortaklar şirkete para aktarıp bilançoda alacak olarak bırakıyorsa banka şunu düşünür: Bu şirket ortaklar olmadan ayakta durabilir mi? Cevap belirsizse risk iştahı düşer.

Stok şişkinliği: Yüksek stok tek başına sorun değildir. Ama stok büyüyor ve devir hızı yavaşlıyorsa banka bunu nakit dönüşüm sorununa işaret olarak okur. Depodaki mal para değil, donmuş nakit demektir.

Kısa vadeyle uzun vadeli finansman: İşletme kredisiyle makine, depo veya taşınmaz almak bilançoda net görünür. Kısa vadeli borçlar uzun vadeli varlıkları finanse ediyorsa banka vade uyumsuzluğu görür. Bu yapı refinansman riski taşır.

Öz kaynak erimesi: Şirket kâr ediyorsa öz kaynaklar büyümelidir. Ama her yıl kâr dağıtılıyor ve öz kaynaklar yerinde sayıyorsa banka şunu sorar: Bu şirket sermaye biriktirebiliyor mu? Biriktiremiyorsa büyüme finansmanı tamamen dışarıya bağımlı demektir.

Gerçek Bir KOBİ Örneği

Bursa’da metal işleme sektöründe faaliyet gösteren orta ölçekli bir üretici. 12 yıllık şirket, yıllık ciro 22 milyon TL, kâr var, vergi ödeniyor. İki yıl önce yeni üretim hattı kurmuşlar — yatırım 3,8 milyon TL. Finansmanın tamamı işletme kredisiyle yapılmış.

Bankaya limit artışı için başvurduklarında analist bilançoyu açtı ve şu tabloyu gördü: Ortaklardan alacaklar 2,9 milyon TL ve büyüyor. Stok bir önceki yıla göre yüzde 40 artmış ama ciro aynı kalmış. Kısa vadeli borçlar öz kaynakların yüzde 180’ine ulaşmış.

Gelir tablosu kâr gösteriyordu. Ama bilanço farklı bir hikâye anlatıyordu.

Banka ek teminat talep etti. Şirket teminat veremedi. Limit artışı reddedildi. Yeni üretim hattı kapasitesinin altında çalışmak zorunda kaldı.

Sonra ne oldu?

Şirket bir kurumsal finans danışmanıyla çalışmaya başladı. Ortaklardan alacaklar sermayeye dönüştürüldü. Stok fazlası indirimli satışla eritildi. Yatırım kredisi yeniden yapılandırıldı — işletme kredisinden ayrıştırıldı.

Banka ret kararını değiştirdi. Bilanço düzeltmelerinin tamamlanmasından 11 ay sonra limit artışı onaylandı. Artış oranı yüzde 70’ti.

Bilançonuzu Bankacı Gözüyle Okumak İçin 5 Adım

1. Ortaklardan alacaklar kalemini temizleyin.
Bu kalem büyüdükçe bankanın şirkete güveni azalır. Sermayeye dönüştürün ya da planlı geri ödeme takvimi oluşturun. Açıklanamayan alacak bankacı gözünde her zaman soru işaretidir.

2. Stok devir hızınızı hesaplayın.
Satışların maliyetini ortalama stok değerine bölün. Bu rakam geçen yıla göre düşüyorsa deponuzda donmuş nakit büyüyor demektir. Banka bunu görür.

3. Yatırım finansmanını doğru araçla yapın.
İşletme kredisi çalışma sermayesi içindir. Makine, ekipman, taşınmaz için yatırım kredisi kullanın. Bu ayrım bilançoda net görünür ve analistin ilk baktığı yerdir.

4. Öz kaynak büyümesini takip edin.
Her yıl kâr dağıtıyorsanız öz kaynaklarınızın büyümediğini görürsünüz. Banka büyüme finansmanını öz kaynakla desteklemeyen şirketlere temkinli yaklaşır. Dağıtılacak kârın bir kısmını şirkette bırakın.

5. Vergi ve SGK borçlarını düzenli tutun.
Ertelenmiş vergi ve SGK borçları bilançoda küçük görünür ama banka için güçlü bir sinyal taşır. Devlet alacaklarını erteleyerek çalışan şirket nakit sıkışıklığı içindedir — banka bunu böyle okur. Bankalar en sık bu sinyali görür ve sessizce risk puanını yükseltir.

Peki Sizin Bilançonuz Bankacı Gözünde Nasıl Görünüyor?

Muhasebeci bilançonuzun temiz olduğunu söyleyebilir. Bu doğru olabilir. Ama bankacı aynı bilançoyu farklı sorularla okur.

Kârlı olmak güvenli olduğunuz anlamına gelmez. Önemli olan bankanın sizin bilançonuzda ne gördüğüdür.

Şirketinizin banka gözündeki görünümünü net olarak ortaya koymak için KAYIRA Finansal Check-Up‘ı inceleyebilirsiniz.

Siz şirketinizi biliyor olabilirsiniz. Önemli olan bankanın ne gördüğüdür.