Bankacıların Bilançoda İlk Sorduğu Sorular

Analist Masaya Oturdu — İlk Baktığı Yer Neresi?

Kredi dosyanız bankaya geldiğinde analist önce gelir tablosuna bakmaz. Bilançoyu açar ve birkaç dakika içinde zihninde bir izlenim oluşturur. Bu izlenim olumlu ya da olumsuz olur — ve sonraki tüm değerlendirmeyi renklendirir.

Çoğu patron bilançosunun güçlü olduğunu düşünür. Analist ise aynı bilançoda farklı şeyler görür. Fark bakış açısında değil, sorularda.

Bankacının Bilançoda İlk Sorduğu 6 Soru

• Öz kaynaklar büyüyor mu, küçülüyor mu? Son 3 yılın trendi ne?
• Kısa vadeli borçlar dönen varlıkları karşılıyor mu?
• Ticari alacakların yaşlandırma dağılımı nasıl — 90 gün üzeri alacak oranı nedir?
• Stok devir hızı sektör ortalamasıyla uyumlu mu?
• Ortaklardan alacaklar kalemi var mı, ne kadar büyük?
• Vergi ve SGK borçları düzenli mi ödeniyor, ertelenmiş tutar var mı?

Bu altı sorudan dördünde zayıf sinyal varsa analist dosyayı “standart” yerine “dikkatli inceleme” moduna alır. Bu mod değişikliği size hiçbir zaman söylenmez ama kredi kararını doğrudan etkiler.

Bankalar Bilançoyu Nasıl Okur?

Analistin aklında bir şablonu var. Bu şablon şirketi rakamlardan değil, rakamların hikâyesinden değerlendirir. Rakamlar doğru olabilir ama hikâye tutarsız olabilir. İşte banka asıl bunu arar.

İlk baktığı yer cari orandır — dönen varlıkların kısa vadeli borçlara oranı. Bu oran 1’in altındaysa şirket kısa vadeli yükümlülüklerini karşılayamıyor anlamına gelir. Analist bunu görünce likidite riskini tescil eder.

İkinci baktığı yer öz kaynak trendidir. Şirket kâr ediyorsa öz kaynaklar büyümelidir. Büyümüyorsa kâr dağıtılıyor demektir. Kâr dağıtımı hakkıdır — ama öz kaynak birikimi olmayan şirket dışarıya bağımlıdır. Banka bunu büyüme kapasitesi sorunu olarak değerlendirir.

Üçüncü baktığı yer alacakların yaşıdır. Faturaladınız ama tahsil edemediniz — bu alacaklar bilançoda varlık gibi görünür ama aslında donmuş paradır. 90 günü geçen alacakların oranı yüksekse banka tahsilat yapısında sorun olduğunu düşünür.

Gerçek Bir KOBİ Örneği

Konya’da tarım makineleri ticareti yapan bir şirket. 14 yıllık geçmiş, yıllık ciro 19 milyon TL. Kârlı görünüyor, vergi ödüyor. Banka kredi limitini artırmak yerine aynı tutarda yeniledi — gerekçe açıklanmadı.

Analistin gördüğü tablo: Öz kaynaklar 3 yıldır aynı seviyede — kâr her yıl dağıtılmış. Cari oran 0,87 — kısa vadeli borçlar dönen varlıkların üzerinde. Alacakların yüzde 38’i 90 günü geçmiş — tarım sektörünün sezonsal yapısından kaynaklanıyor ama açıklama yapılmamış. Analist bu üç sinyali bir arada görünce “mevcut limiti koru, artırma” kararı aldı.

Sonra ne oldu?

Kâr dağıtımı 1 yıl durduruldu, öz kaynaklar büyüdü. 90 gün üzeri alacaklar için müşterilere erken ödeme indirimi sunuldu, oran yüzde 18’e düştü. Sezonsal yapıyı açıklayan kısa bir not bankaya iletildi.

Banka ret kararını değiştirdi. Bir sonraki yenileme döneminde limit yüzde 45 artışla onaylandı.

Bilançonuzu Bankacı Gözüyle Okumak İçin 5 Adım

1. Cari oranınızı hesaplayın.
Dönen varlıklar bölü kısa vadeli borçlar. Bu oran 1,2’nin altındaysa likidite uyarısı var demektir. Banka bunu görür.

2. Öz kaynak trendinizi izleyin.
Son 3 yılda öz kaynaklar büyüdü mü? Büyümüyorsa bir kısmını şirkette bırakın. Birikmeyen öz kaynak büyüme kapasitesizliğinin göstergesidir.

3. Alacaklarınızı yaşlandırın.
30, 60, 90, 90+ gün olarak alacak dağılımınızı çıkarın. 90 gün üzeri oran yüzde 25’i geçiyorsa tahsilat sürecinizi gözden geçirin.

4. Sezonsal yapıyı açıklayın.
İşinizin doğası gereği dönemsel dalgalanmalar varsa bunu bankaya açıklayın. Açıklanmayan anomali her zaman risk olarak okunur.

5. Bilançonuzu bir bankacının gözüyle okuyun.
Yıllık bilançonuzu muhasebeciden değil, bir finansal danışmandan geçirin. Bankalar en sık muhasebe doğru ama bankacı perspektifi eksik olan dosyalarda yavaş hareket eder.

Peki Bankacı Sizin Bilançonuzda Ne Görüyor?

Şirketinizin bilançosunun bankacı gözündeki ilk izlenimini net olarak ortaya koymak için KAYIRA Finansal Check-Up‘ı inceleyebilirsiniz.

Siz şirketinizi biliyor olabilirsiniz. Önemli olan bankanın ne gördüğüdür.